محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
88
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) ( * / الف ) قطع رابطهء قريش با خويشان نزديك پيامبر ( ص ) ابن هشام ص 230 ؛ ابن سعد 1 / 1 ص 139 ؛ طبرى ص 1189 ؛ يعقوبى ، 2 / 30 ؛ انساب بلاذرى 1 / 234 . ابن اسحاق گفت : چون قريش دريافتند كه ياران رسول خدا صلّى اللّه عليه و سلّم در سرزمينى اقامت گزيدهاند كه در آن از امنيت برخوردارند ، و نجاشى از پناهندگان آنان حمايت مىكند ، و عمر مسلمان گشته و همراه با حمزه بن عبد المطلب به پيامبر و يارانش پيوسته است ، و دين اسلام در ميان قبايل رو به گسترش مىرود ؛ گرد هم آمدند و پس از رايزنى بر آن شدند كه پيمان نامهاى بنويسند و در آن هم پيمان شوند : « [ بار خدايا به نام تو ] بر زبان فرزندان هاشم و فرزندان عبد المطلب ؛ كه از ايشان زن نستانند و به ايشان زن ندهند ، و به آنان چيزى نفروشند و از ايشان چيزى نخرند » ! [ و با ايشان دادوستد نكنند تا آنكه محمد را به قريش بسپارند كه وى را بكشند ] ( 2 ) . چون بر اين پيمان همداستان گشتند ، پيمان را بر ورقى نوشتند ، و بر سر آن ميثاق بستند . سپس براى آنكه پيمان را در ميان خود استوارتر سازند ، آن را به درون كعبه آويختند . نويسندهء اين پيماننامه : منصور بن عكرمة بن عامر بن هاشم بن عبد مناف بن عبد الدّار بن قصىّ بود . ابن هشام گفته است : گويند نضر بن حارث آن را نوشت . آنگاه قريش از همپيمانان خود در ميان قبيلهء كنانه ( يعنى حبشيان ) خواست تا به اين پيمان بپيوندند ، و سرانجام در براكوه [ - خيف ] ( 3 ) بنى كنانه نزديك مسجد منى ، با يكديگر پيمان بستند ( بنا به روايت بخارى 25 / 45 ، 56 / 179 ، 63 / 39 ؛ ابو داود 11 / 86 ، 18 / 10 ؛ و ابن حنبل 2 / 237 يا شمارهء 7239 ) . گويا اين همپيمانى ، نوشتهاى در پى نداشته است . 1 . أنساب الأشراف بلاذرى + [ ] ، ( در نسخهء خطّى رباط نيز چنين است ) . اما در نسخهء خطى استانبول آمده است : « باسمك اللّهمّ فاغفر » كه گويا اشتباهى از سوى نسخهبردار ، است . به ايشان زن ندهند و از ايشان زن نستانند ؛ با ايشان دادوستد نكنند و آميزش نداشته باشند و با آنان سخن نگويند . 2 . مؤلف عبارت درون كروشه را از تاريخ يعقوبى آورده است . - م . 3 . براى واژهء « براكوه » بنگريد : كتاب البلغة ، أبو يعقوب يوسف الكردى ، به تصحيح مجتبى مينوى و فيروز حريرچى ، انتشارات بنياد فرهنگ ايران 1355 ، ص 275 . - م .